Giriş Yap
← Blog listesine dön
17 Eylül 2026

Engelli Bireyle Saygılı İletişim Nasıl Kurulur? Kişiye Değil Engel Durumuna Takılmayın

Bakımda doğru iletişim, engelli bireye doğrudan hitap etmek, seçimlerini dinlemek, iletişim için yeterli zaman vermek ve gereksiz biçimde çocuklaştırmamakla başlar.

Engelli Bireyle Saygılı İletişim Nasıl Kurulur? Kişiye Değil Engel Durumuna Takılmayın

Bakım hizmetinde kullanılan dil, yapılan fiziksel yardım kadar önemlidir.

Engelli bireyin yanında sürekli yakınına dönüp “Ne istiyor?”, “Bunu yapabilir mi?” diye sormak, kişi iletişim kurabiliyorken onu bakımın dışına itebilir.

Önce kişiye hitap edin

Yanında aile üyesi veya refakatçi olsa bile mümkünse soruyu önce bireyin kendisine yöneltin.

“Bugün dışarı çıkmak ister misiniz?”

Bu yaklaşım kişinin yetişkinliğini ve karar hakkını korur.

Yardım etmeden önce sorun

Tekerlekli sandalyeyi aniden itmek, kolundan çekmek veya eşyasını almak yardım değil, kontrol kaybı hissettirebilir.

Basitçe:

“Yardım ister misiniz?”

diye sorun.

Cevap vermesi için zaman tanıyın

Konuşma, motor veya bilişsel güçlük yaşayan kişi daha uzun sürede cevap verebilir.

Cümlesini tamamlamak veya onun yerine cevap vermek her zaman yardımcı değildir.

İşitme güçlüğü

  • kişinin yüzünü görebileceği yerde konuşun,
  • ortam gürültüsünü azaltın,
  • bağırmak yerine anlaşılır konuşun,
  • gerekiyorsa yazılı iletişime geçin.

İşaret dili kullanan kişi için uygun iletişim desteği gerekebilir.

Konuşma güçlüğü

Kişinin konuşmasının anlaşılmasının zor olması, anlamadığı anlamına gelmez.

Gerekirse:

  • evet/hayır soruları,
  • yazı,
  • telefon/tablet,
  • iletişim kartı,
  • kişinin kullandığı alternatif iletişim yöntemi

kullanılabilir.

Görme engeli

Odaya girince kendinizi tanıtın. Eşyaların yerini habersiz değiştirmeyin. Yürürken kişinin tercih ettiği refakat yöntemini sorun.

Zihinsel veya bilişsel engel

Yetişkine çocuk diliyle hitap etmeyin.

Bilgiyi:

  • kısa,
  • açık,
  • tek adımlı

hale getirmek yararlı olabilir; ama kişinin onuru ve seçim hakkı değişmez.

Bakım verenin görevi seçimleri ortadan kaldırmak değil

5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun, kişinin kendi seçimlerini yapma özgürlüğü ve bireysel özerkliğine saygıyı temel esas kabul ediyor.

Bu nedenle güvenlik gerektiren sınırlar dışında günlük seçimler korunmalıdır.

Sağlık hakkında konuşurken

Kişinin sağlık bilgileri mahremdir. Bakıcı; komşuya, arkadaşına veya başka müşteriye bakım verilen kişinin tanısını ve özel bilgilerini anlatmamalıdır.

Sonuç

Saygılı iletişimin özeti:

önce kişiye konuş + yardım için izin iste + zaman tanı + iletişim yöntemine uyum sağla + yetişkini çocuklaştırma.

Son gözden geçirme: 17 Eylül 2026.

Resmî kaynaklar