Giriş Yap
← Blog listesine dön
14 Eylül 2026

Ev Hizmetlerinde Çalışma Saatleri Nasıl Belirlenir?

Ev hizmetlerinde İş Kanunu'nun 45 saatlik haftalık süresi otomatik uygulanmaz. Çalışma ve dinlenme zamanlarının sözleşmede açıkça belirlenmesi özellikle yatılı bakım işlerinde kritik önemdedir.

Ev Hizmetlerinde Çalışma Saatleri Nasıl Belirlenir?

Ev hizmetlerinde “kaç saat çalışılır?” sorusunun tek bir rakamla cevaplanması mümkün değildir. Bunun temel nedeni, saf ev hizmetlerinin 4857 sayılı İş Kanunu kapsamı dışında olmasıdır.

Bu yüzden internette sık görülen “haftalık çalışma süresi 45 saattir, üzeri fazla mesaidir” cümlesini ev hizmetlerine otomatik biçimde taşımak doğru olmaz.

Önce işin niteliğini belirleyin

Çalışma süresi değerlendirmesi yapmadan önce şu ayrımı yapmak gerekir:

  • düzenli ev temizliği,
  • günlük çocuk bakımı,
  • yatılı çocuk/yaşlı bakımı,
  • gece refakati,
  • haftanın birkaç günü kısa süreli yardım,
  • çağrı üzerine veya ihtiyaç oldukça çalışma.

Her modelde “normal çalışma süresi” farklı kurulabilir.

İş Kanunu'ndaki 45 saat neden doğrudan kullanılmaz?

4857 sayılı İş Kanunu m.4 ev hizmetlerini kapsam dışında bırakır. Bu nedenle İş Kanunu'nun haftalık normal çalışma süresine ilişkin hükümleri saf ev hizmetinde otomatik temel olmaz.

Buna karşılık TBK hizmet sözleşmesinde tarafların çalışma düzenini belirlemesine alan bırakır ve fazla çalışmanın karşılığını ayrıca düzenler.

Bu nedenle iyi bir ev hizmeti sözleşmesinde yalnız “tam gün” yazmak yerine saatleri belirtmek çok daha sağlıklıdır.

Yazılı çalışma düzeni nasıl kurulmalı?

En az şu bilgileri yazın:

  • haftanın hangi günleri çalışılacağı,
  • işe başlama saati,
  • normal bitiş saati,
  • gün içi dinlenme/mola aralıkları,
  • gece çalışması varsa hangi saatlerin aktif görev olduğu,
  • ek saat gerektiğinde nasıl onay alınacağı,
  • fazla sürenin ücret veya izinle nasıl karşılanacağı.

Örneğin:

> Pazartesi-Cuma 09.00-17.00; öğle arasında 45 dakika dinlenme; 17.00 sonrası çalışma önceden mutabakatla yapılır.

Bu tip net bir düzen, “sen zaten buradaydın” tartışmasını azaltır.

Yatılı bakımda en zor konu: Evde bulunmak mı, çalışmak mı?

Yatılı çocuk, yaşlı veya hasta bakımında çalışan kişi hizmet verilen evde kalabilir. Ancak 24 saat aynı adreste bulunmak, hukuken 24 saat kesintisiz çalışmanın makul olduğu anlamına gelmez.

Özellikle şu zamanlar ayrılmalıdır:

  • aktif bakım zamanı,
  • bekleme/gözetim zamanı,
  • serbest zaman,
  • gece uykusu/dinlenme,
  • haftalık tatil günü.

Eğer kişi gece boyunca düzenli olarak kaldırılıyor, sürekli gözetim yapıyor veya sağlık/bakım ihtiyacına cevap veriyorsa bu fiili çalışma düzeni ayrıca değerlendirilmelidir.

Fazla çalışma nasıl ele alınır?

TBK m.402, fazla çalışma için normal çalışma ücretinin en az yüzde 50 fazlasıyla ödeme öngörür. Tarafların anlaşması ve işçinin rızasıyla fazla çalışma karşılığında serbest zaman da verilebilir.

Buradaki kritik kavram “normal çalışma süresi”dir. Normal süre yazılı değilse fazla çalışmanın tespiti daha zor hale gelir.

SGK açısından çalışma saati neden önemlidir?

Ev hizmetlerinde Ek 9 kapsamında gün sayısı bazı durumlarda doğrudan “kaç kez geldi?” sorusuyla belirlenmez.

SGK'nın resmî araştırma raporunda, haftanın belirli günlerinde belirli saatlerle çalışılıyorsa, ay içindeki toplam çalışma saatinin 7,5'a bölünmesiyle çalışma gün sayısının bulunacağı belirtilir.

Örneğin ayda toplam 60 saat çalışma varsa:

60 / 7,5 = 8 gün

Bu hesap, kişinin 10 günden az veya 10 gün ve üzeri rejimden hangisine girdiğini etkileyebilir.

Çocuk bakımında örnek

Bir bakıcı haftada beş gün 08.30-17.30 arası çalışıyorsa, yalnız “tam gün” demek yetersizdir.

Şunlar ayrıca konuşulmalıdır:

  • çocuk uyurken bakıcı serbest mi?
  • yemek hazırlama dahil mi?
  • çamaşır/ütü dahil mi?
  • ebeveyn geç kalırsa ek süre nasıl hesaplanacak?
  • hafta sonu çağrı olursa nasıl ücretlendirilecek?

Görev arttıkça çalışma süresi de fiilen değişebilir.

Temizlikte örnek

Temizlik hizmetinde “iş bitene kadar” modeli sık görülür. Ancak 3+1 bir ev için dört saat planlanmışken detaylı cam, fırın, balkon ve ütü eklenirse süre doğal olarak uzar.

Bu durumda çözüm, çalışanı ücretsiz olarak daha uzun tutmak değil; iş kapsamını ve ek süreyi yeniden konuşmaktır.

Haftalık tatil unutulmamalı

TBK m.421 her hafta kural olarak pazar günü, uygun değilse başka bir tam çalışma günü tatil öngörür.

Yatılı çalışma veya “aileden biri gibi” yakın ilişki, haftalık tatil hakkını ortadan kaldıran bir gerekçe değildir.

İşveren için pratik şablon

Çalışma planını şu beş satırla bile büyük ölçüde netleştirebilirsiniz:

  • Günler:
  • Başlangıç/bitiş:
  • Mola:
  • Ek saat onay yöntemi:
  • Haftalık tatil:

Buna görev listesi ve ücret modelini eklediğinizde birçok uyuşmazlık daha başlamadan önlenir.

Sonuç

Ev hizmetlerinde çalışma süresini belirlerken İş Kanunu'ndaki 45 saat kuralını mekanik olarak uygulamak doğru değildir. En güvenli yöntem, gerçek çalışma modelini ayrıntılı biçimde yazmak, TBK'nın fazla çalışma ve tatil hükümlerini gözetmek ve SGK gün hesabını ayrıca doğru yapmaktır.

Son gözden geçirme: 14 Eylül 2026.

Resmî kaynaklar