Ev hizmetlerinde fazla çalışma konusunda iki yanlış genelleme vardır: “45 saati aşarsa otomatik fazla mesai” ve “ev hizmetinde fazla mesai yoktur.”
İkisi de eksiktir.
Saf ev hizmetleri İş Kanunu kapsamı dışında olduğundan 45 saatlik haftalık sınırı mekanik biçimde uygulamak doğru değildir.
Buna karşılık TBK m.402, normal çalışma süresinin üzerinde yapılan ve işçinin yerine getirmekle yükümlü olduğu fazla çalışma için normal ücretin en az yüzde 50 fazlasını öngörür.
İşçinin rızasıyla uygun serbest zaman verilmesi de mümkündür.
Örnek:
Aradaki 2 saat fazla çalışma olarak değerlendirilebilir.
Normal saat ücreti 300 TL ise:
300 × 1,50 = 450 TL
2 saat için:
450 × 2 = 900 TL
Saatlik karşılık sözleşmedeki normal çalışma düzenine göre belirlenmelidir. İş Kanunu'na özgü 225 saatlik klasik formülü saf ev hizmetine otomatik taşımak doğru olmayabilir.
Aynı evde bulunmak ile aktif çalışmak aynı şey değildir. Gece boyunca düzenli bakım yapılıyorsa gerçek dinlenme süresi ayrıca değerlendirilmelidir.
Doğru fazla çalışma hesabı için önce normal çalışma süresini açıkça belirleyin; sonra TBK m.402'deki en az yüzde 50 artırımlı karşılığı uygulayın.
Son gözden geçirme: 14 Eylül 2026.
Normal çalışma süresi 09.00-17.00 ve normal saat ücreti 320 TL olarak belirlenmiş olsun. Çalışan o gün 2 saat daha kalırsa, TBK m.402 esasına göre en az yüzde 50 artırımlı saat ücreti 480 TL olur. İki saat için toplam 960 TL fazla çalışma karşılığı oluşur.
Bu örnek, tarafların normal çalışma süresini ve saat karşılığını açık belirlemiş olduğu varsayımına dayanır.
İş Kanunu uygulamasında sık kullanılan aylık 225 saat hesabını saf ev hizmetine otomatik taşımak doğru değildir. Ev hizmeti İş Kanunu kapsamı dışında olduğundan, normal çalışma süresi sözleşme ve fiili düzene göre belirlenmelidir.
Her gün iki saat fazla çalışma yapılıyorsa sorun artık “ara sıra fazla mesai” olmayabilir. Normal programın gerçekçi olmadığı anlamına gelebilir. Bu durumda çalışma düzeni ve aylık ücret yeniden tasarlanmalıdır.
TBK, işçinin rızasıyla ücret yerine uygun serbest zaman verilmesine imkan tanır. Bu seçenek de yazılı teyit edilirse sonradan uyuşmazlık azalır.