Temizlik yaparken merdivenden düşmek, sıcak suyla yanmak, ağır bir hastayı kaldırırken yaralanmak veya elektrikli ev aletinden zarar görmek… Ev ortamı “işyeri gibi görünmediği” için iş kazası riski çoğu zaman küçümsenir.
Oysa SGK mevzuatı ev hizmetlerinde çalışanlar için iş kazası ve meslek hastalığı sigortasını açık biçimde düzenler.
Bir kaza olduğunda önce mevzuat değil, insan gelir.
Ciddi yaralanmada “önce bildirimi yapalım” diye sağlık hizmetini geciktirmek doğru değildir.
Evet.
SGK'nın resmî yayınlarına göre Ek 9 kapsamında:
Yani kısa süreli gündelik çalışma bile iş kazası bakımından tamamen korumasız değildir.
SGK'nın politika belgesinde, 10 günden az çalışanların iş kazası ve meslek hastalığı sigortasından yararlanabilmesi için bazı özel koşulların bulunduğu; bunlar arasında kazadan önce sigorta kaydının yapılmış olması ve primlerin ödenmiş olması gibi şartların yer aldığı belirtilmektedir.
Bu nedenle bildirimi “kaza olduktan sonra hallederiz” yaklaşımı ciddi risk taşır.
5510 sayılı Kanun iş kazasını belirli haller üzerinden tanımlar. Ev hizmetleri açısından olayın çalışanın yaptığı işle bağlantısı ve sigortalılık statüsü önemlidir.
Örneğin:
işle açık bağlantı gösterebilir.
Buna karşılık tamamen kişisel ve işten bağımsız olayların değerlendirmesi farklı olabilir.
Bildirim yükümlülüğü çalışanın sigortalılık statüsüne ve Ek 9 uygulamasına göre değerlendirilmelidir. Ev hizmetlerinde klasik işyeri sisteminden farklı kolaylaştırılmış uygulamalar bulunduğu için olay sonrası SGK'nın güncel Ek 9 kanalından işlem yapılmalıdır.
Ciddi bir olayda SGK İl Müdürlüğü/Sosyal Güvenlik Merkezi ile doğrudan iletişim kurmak en güvenli yoldur.
Ev ortamında çoğu zaman profesyonel işyeri tutanağı bulunmaz. Bu yüzden şu bilgiler sonradan çok değerli olabilir:
Bu kayıtlar “kaza gerçekten iş sırasında mı oldu?” sorusunun cevaplanmasına yardımcı olur.
Hayır.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın resmî açıklamasına göre ev hizmetleri 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamı dışındadır. Fakat TBK m.417 işverenin işçinin kişiliğini ve güvenliğini koruma borcunu düzenler.
Bu nedenle:
gibi riskler “evde oluyor” diye önemsiz hale gelmez.
Kazanın niteliğine göre bildirim yükümlülüğü doğabilir. Yaralanma küçük görünse bile sağlık etkisi sonradan ortaya çıkabilir. Bu nedenle olayın kaydedilmesi ve SGK açısından durumun kontrol edilmesi daha güvenlidir.
Ev hizmetlerinde iş kazası “evin içinde oldu” diye özel hayat olayı sayılıp geçilemez. Ek 9 sigortalılığı iş kazası korumasını özellikle düzenler. Önce sağlık ve güvenlik sağlanmalı, ardından olay ve sigortalılık statüsüne göre SGK süreci doğru yürütülmelidir.
Son gözden geçirme: 14 Eylül 2026.