Ev, birçok kişi için güvenli alanı temsil eder. Fakat çalışan açısından ev aynı zamanda kaygan zemin, temizlik kimyasalları, sıcak yüzeyler, kesici aletler, ağır kaldırma, düşme ve biyolojik risklerin bulunduğu bir çalışma alanı olabilir.
Bu yüzden “ev hizmetlerinde iş sağlığı ve güvenliği yoktur” cümlesi tehlikeli derecede eksiktir.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü SSS sayfası, ev hizmetlerinin 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında olmadığını açıkça belirtir.
Bu hukuki istisna önemlidir.
Ancak “6331 uygulanmıyor” ile “hiçbir güvenlik sorumluluğu yok” aynı şey değildir.
TBK m.417, işverenin hizmet ilişkisinde işçinin kişiliğini korumasını ve iş sağlığı/güvenliği açısından gerekli önlemleri almasını öngören temel hükümlerden biridir.
Ev hizmetlerinde bu hüküm, özel çalışma ortamının riskleriyle birlikte değerlendirilir.
Temizlik, ev hizmetlerinde en yaygın ve fiziksel olarak en yoğun alanlardan biridir.
Riskler arasında:
yer alabilir.
İşverenin “bunu kendi evimde yıllardır böyle yapıyorum” demesi, riskin ortadan kalktığı anlamına gelmez.
Bakım hizmetinde çalışan yalnız bakım verilen kişiyi değil, kendi bedenini de korumalıdır.
Özellikle yataktan sandalyeye transfer, banyo desteği ve düşen kişiyi kaldırma işlemleri bel/sırt yaralanmasına yol açabilir.
Hasta bakımında ayrıca:
gibi konular vardır.
Tıbbi işlem yetkisi gerektiren işleri bakım uzmanına yaptırmak hem çalışan hem hasta açısından risklidir.
Çocuk bakıcısı hem çocuğun güvenliğini sağlamaya çalışır hem de kendisi güvenli çalışma koşuluna ihtiyaç duyar.
Aile:
bakıcıya açık biçimde bildirmelidir.
Bilginin saklanması kazaya yol açabilir.
En basit kural: Temizlik ürünleri orijinal veya açık biçimde etiketlenmiş ambalajlarda tutulmalıdır.
Farklı kimyasalların karıştırılması ciddi solunum ve zehirlenme riski yaratabilir. Çalışana ne olduğu belli olmayan şişeler verilmemelidir.
Pencere ve yüksek dolap temizliği için sandalye, tabure veya dengesiz mobilya kullanmak yaygın ama riskli bir alışkanlıktır.
Uygun merdiven yoksa çalışan tehlikeli işi yapmak zorunda bırakılmamalıdır.
İşin niteliğine göre eldiven, uygun ayakkabı veya başka koruyucu ekipmanlar gerekebilir. Ev hizmetlerinin 6331 kapsamı dışında olması, basit koruma araçlarının gereksiz olduğu anlamına gelmez.
Güvenlik yalnız fiziksel yaralanma değildir.
Hakaret, tehdit, taciz, sürekli bağırma, mahremiyet ihlali ve aşırı gözetim de çalışma ilişkisinin sağlıklı yürütülmesini bozar.
TBK m.417'deki kişilik koruması bu açıdan önem taşır.
Çalışma başlamadan önce şu beş soruyu sorun:
Bu basit değerlendirme birçok kazayı önleyebilir.
Somut olayın hukuki niteliğine göre değerlendirme gerekir; ancak hiç kimsenin ciddi ve gereksiz tehlikeye zorlanması makul değildir. Risk ortaya çıktığında tarafların işi durdurup güvenli yöntem belirlemesi en sağlıklı yaklaşımdır.
Ev hizmetlerinin 6331 kapsamı dışında olması bir “güvenlik boşluğu” yaratmaz. TBK'nın koruma borcu, SGK iş kazası sistemi ve genel sorumluluk ilkeleri birlikte düşünüldüğünde evde çalışan kişinin güvenliği gerçek ve ciddi bir yükümlülük alanıdır.
Son gözden geçirme: 14 Eylül 2026.