Evde çalışan kişinin yaptığı iş görünmez olabilir; ama hakları görünmez değildir. Temizlik, çocuk bakımı, yaşlı bakımı, yemek, ütü veya günlük yaşam desteği gibi hizmetlerde taraflar çoğu zaman sözlü anlaşmayla yola çıkar. Sorun da genellikle burada başlar.
“Ne iş yapılacak?”, “kaç saat çalışılacak?”, “fazla kalırsa ne olacak?”, “izin var mı?”, “sigorta gerekiyor mu?” gibi sorular baştan konuşulmadığında, günlük hayatın içindeki basit bir çalışma ilişkisi ciddi bir uyuşmazlığa dönüşebilir.
Hayır.
İlk olarak ilişkinin gerçekten ev hizmeti niteliğinde olup olmadığı belirlenir. Saf ev hizmetleri 4857 sayılı İş Kanunu kapsamı dışındadır. Buna rağmen Türk Borçlar Kanunu hizmet sözleşmesini ayrıntılı biçimde düzenler.
Sosyal güvenlik ise 5510 sayılı Kanun Ek 9 kapsamında ayrıca değerlendirilir.
Bir hizmet ilişkisi varsa en temel hak ücrettir.
TBK m.401, ücret kararlaştırılmışsa bu ücretin; belirlenmemişse asgari ücretin altında olmayacak biçimde emsal ücretin ödenmesini öngörür.
Pratikte şu konular yazılı olmalıdır:
TBK m.406 uyarınca aksine âdet yoksa ücret her ay sonunda ödenir. Daha kısa süreli ücret dönemleri kararlaştırılabilir.
Ev hizmetlerinde ödeme kayıtlarının korunması iki taraf için de önemlidir. Banka transferinde açıklama yazmak, nakit ödemede ise tarih ve tutarı gösteren yazılı kayıt oluşturmak ileride anlaşmazlığı azaltır.
TBK m.402 fazla çalışma için normal çalışma ücretinin en az yüzde 50 fazlasını öngörür. İşçinin rızasıyla uygun serbest zaman verilmesi de mümkündür.
Burada önce “normal çalışma süresi”nin ne olduğunun belirlenmesi gerekir. Örneğin 09.00-17.00 için anlaşılan bir işin sürekli 19.00'a sarkması, tarafların baştan kurduğu düzenden farklıdır.
TBK m.421, işverenin işçiye her hafta kural olarak pazar günü, şartlar uygun değilse başka bir tam çalışma günü tatil vermesini öngörür.
Bu özellikle yatılı çalışanlarda önemlidir. Aynı evde kalıyor olmak “haftanın yedi günü kesintisiz çalışmak” anlamına gelmez.
En az bir yıl çalışmış kişi için TBK m.422 yıllık ücretli izin hakkı tanır.
Asgari süre:
TBK m.425 uyarınca hizmet ilişkisi sürerken yıllık izin hakkından para karşılığı vazgeçilemez. İş sona erdiğinde kullanılmamış hak edilmiş izinlerin ücreti ödenir.
Ev, aynı anda hem çalışma alanı hem de özel yaşam alanıdır. Bu durum iki taraf için de hassastır.
TBK m.417, işverenin işçinin kişiliğini korumasını ve saygı göstermesini düzenler.
Bunun pratik karşılığı şunları içerir:
Ev hizmetleri 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamı dışında olsa da bu, risklerin görmezden gelinebileceği anlamına gelmez.
Örneğin:
önlenebilir risklerdir.
TBK m.417'nin koruma borcu bu alanda önem taşır.
SGK Ek 9 sistemi, ev hizmetlerinde aynı işveren yanında ayda kaç gün çalışıldığına göre uygulanır.
SGK'nın resmî açıklamalarına göre:
Çalışma gününün doğru hesaplanması kritik olduğu için yalnız “haftada kaç kere geliyor?” değil, gerçek çalışma saatleri de önem taşıyabilir.
Belirsiz süreli hizmet sözleşmesinin sona erdirilmesinde TBK m.432'de bildirim süreleri vardır. Hizmet süresine göre iki, dört veya altı haftalık süreler gündeme gelebilir.
Haklı nedenle derhal fesih ise TBK m.435'te düzenlenir.
Resmî bir “dev personel dosyası” yaratmak gerekmeyebilir; fakat şu kayıtlar pratikte çok değerlidir:
Platform üzerinden bağımsız uzmanla iletişim kurarken iş kapsamını mesajlaşmada netleştirmek, fiyat ve süreyi yazılı konuşmak ve sonradan eklenen işleri ayrıca onaylamak iyi bir uygulamadır.
EvUzman hizmeti doğrudan veren veya işveren sıfatını üstlenen taraf değildir; tarafların kendi hukuki ve mali yükümlülüklerini yerine getirmesi gerekir.
Evde çalışan kişinin hakları “ev ortamında çalışıyor” diye ortadan kalkmaz. Ücret, izin, dinlenme, güvenlik, sosyal güvenlik ve fesih konularında ciddi bir hukuki çerçeve vardır. En önemli adım, hangi kanunun hangi başlıkta uygulanacağını doğru ayırmaktır.
Son gözden geçirme: 14 Eylül 2026.