Giriş Yap
← Blog listesine dön
17 Eylül 2026

Hasta veya Engelli Bireyde İhmal ve İstismar Nasıl Fark Edilir?

İstismar yalnız fiziksel şiddet değildir; psikolojik baskı, ekonomik sömürü, mahremiyet ihlali, kişinin bakım ve sağlık ihtiyaçlarının kasıtlı biçimde karşılanmaması da ciddiye alınmalıdır.

Hasta veya Engelli Bireyde İhmal ve İstismar Nasıl Fark Edilir?

Bakım ihtiyacı olan kişi, başkasına daha fazla bağımlı hale geldiği için ihmal ve istismara karşı daha savunmasız olabilir.

Ancak istismar yalnız vurmak veya fiziksel şiddet değildir.

Fiziksel şiddet

Açıklaması olmayan veya anlatımla uyuşmayan yaralanmalar, kişide belirgin korku veya bakım veren yanında konuşmaktan çekinme dikkat gerektirebilir.

Tek bir morluk tek başına kanıt değildir; yorum yerine somut gözlem yapılmalıdır.

Psikolojik istismar

  • hakaret,
  • tehdit,
  • sürekli bağırma,
  • küçümseme,
  • yetişkini çocuklaştırma,
  • arkadaşlarıyla görüşmesini engelleme,
  • cezalandırma amacıyla yalnız bırakma

gibi davranışlar ciddiye alınmalıdır.

Ekonomik istismar

Örnekler:

  • banka kartı/şifreyi zorla alma,
  • izinsiz para çekme,
  • kişinin parasını kendi ihtiyacı için kullanma,
  • imza attırma baskısı,
  • alışveriş parasının hesabını vermeme.

Bakım uzmanı alışveriş yapıyorsa fiş ve harcama kaydı tutmak her iki tarafı da korur.

İhmal

Kişinin ihtiyaç duyduğu:

  • yemek/su,
  • kişisel temizlik,
  • reçeteli sağlık hizmetine erişim,
  • güvenli çevre,
  • gerekli yardımcı cihaz

kasıtlı veya ciddi biçimde karşılanmıyorsa ihmal söz konusu olabilir.

Mahremiyet ihlali

Kişinin banyo, alt bakımı veya yatağında fotoğrafını çekmek; sağlık bilgilerini izinsiz paylaşmak da kabul edilemez.

Engelli bireyin anlatımını otomatik reddetmeyin

İletişim güçlüğü veya zihinsel engel, kişinin beyanının otomatik olarak değersiz olduğu anlamına gelmez.

Gerekirse uygun iletişim yöntemiyle destek alınmalıdır.

Ne yapılabilir?

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının ALO 183 Şiddetle Mücadele Hattı, engelli bireylere yönelik ihmal, istismar ve şiddet bildirimlerini de değerlendiriyor ve durumun aciliyetine göre ilgili ekipler/kollukla koordinasyon sağlıyor.

Acil hayati tehlikede 112 ve gerekli kolluk desteği geciktirilmemelidir.

Olay nasıl kaydedilmeli?

Yorum değil gözlem:

Yanlış: “Bakıcı ona kötü davranıyor.”

Daha iyi: “17 Eylül saat 10.20’de bakım veren kişi ‘ses çıkarırsan seni yalnız bırakırım’ dedi; kişi ağladı.”

Bu tür kayıtlar değerlendirmeyi kolaylaştırır.

Sonuç

Bakım almak; kişinin onurunu, parasını, mahremiyetini, söz hakkını veya güvenliğini kaybetmesi anlamına gelmez.

Son gözden geçirme: 17 Eylül 2026.

Resmî kaynaklar