Tekerlekli Sandalye Kullanan Birey İçin Ev Nasıl Daha Erişilebilir Hale Getirilir?

Tekerlekli Sandalye Kullanan Birey İçin Ev Nasıl Daha Erişilebilir Hale Getirilir?

Tekerlekli sandalye kullanan bir birey için “evde rampa var” demek erişilebilirliğin tamamı değildir.

Asıl soru şudur:

Kişi evde ihtiyaç duyduğu yerlere mümkün olduğunca bağımsız ulaşabiliyor mu?

Önce gerçek günlük rotayı izleyin

Bir gün boyunca şu güzergâhları düşünün:

• yatak → banyo,
• yatak → salon,
• salon → mutfak,
• ev → bina çıkışı,
• çalışma masası → dolap.

Sorun genellikle kullanılmayan odada değil, bu günlük rotalarda çıkar.

Geçiş yolları

• gereksiz sehpa kaldırılabilir,
• kablolar geçişten çıkarılabilir,
• kapı önü boş tutulabilir,
• halının sandalye hareketini zorlaştırıp zorlaştırmadığı kontrol edilebilir.

Ölçü ve yapısal değişiklik gerekiyorsa erişilebilirlik standartlarına uygun profesyonel değerlendirme alınmalıdır.

Günlük eşyaların yüksekliği

Kişinin sık kullandığı:

• bardak,
• tabak,
• telefon,
• kumanda,
• giysi,
• bakım malzemesi

erişebildiği yere alınabilir.

Her şeyi yüksek dolapta tutup her seferinde bakıcı çağırmak gereksiz bağımlılık yaratabilir.

Banyo ve tuvalet

Kişinin transfer şekline göre:

• alanın yeterliliği,
• tutunma desteği,
• kaygan zemin,
• kapının kullanım biçimi,
• sandalye ile yaklaşma mesafesi

değerlendirilmelidir.

Yapısal düzenleme gelişigüzel değil, kişinin ihtiyacına göre yapılmalıdır.

Tekerlekli sandalye kişinin kişisel alanıdır

İzinsiz:

• sandalyeyi itmek,
• ayağını pedaldan kaldırmak,
• çantasını almak,
• sandalye ayarını değiştirmek

doğru değildir.

Yardım etmeden önce sorun.

Şarj ve ekipman

Akülü sandalye kullanılıyorsa:

• güvenli şarj alanı,
• kablonun geçiş yolunda olmaması,
• üretici talimatına uygun kullanım

önemlidir.

Bakıcı teknik cihaz ayarını kendi başına değiştirmemelidir.

Dışarı çıkış

Apartmanda asansör olsa bile:

• giriş basamağı,
• ağır kapı,
• bozuk zemin,
• asansör ölçüsü

gerçek erişimi engelleyebilir.

Rota bir kez kullanıcıyla birlikte denenebilir.

Erişilebilirlik neden bakımın parçası?

5378 sayılı Kanun erişilebilirliği, engelli bireylerin bağımsız yaşayabilmesi ve topluma tam katılımının temel unsurlarından biri olarak düzenliyor.

İyi bakımın amacı kişiye daha fazla yardım etmek değil; yardıma ihtiyaç duyduğu noktaları azaltmak da olabilir.

Sonuç

Erişilebilir ev, “engelliye özel ev” değil; kişinin günlük hayatını mümkün olduğunca kendi yönetebildiği evdir.

Son gözden geçirme: 17 Eylül 2026.

Resmî kaynaklar

• T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı — 5378 Sayılı Engelliler Hakkında Kanun
• T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı — Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme